Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik

16 Mayıs 2026 tarihli Resmî Gazete ’de yayımlanan “Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik” ile asgari işçilik araştırmaları, ihale konusu işler, özel nitelikteki bina inşaatları, ilişiksizlik işlemleri, hakkediş uygulamaları ve re’sen araştırma süreçleri bakımından uygulamayı doğrudan etkileyecek kritik ve köklü değişiklikler yapılmıştır. Söz konusu mevzuat güncellemelerinin teknik detayları ve yansımaları aşağıda maddeler halinde analiz edilmiştir. 1. ASGARİ İŞÇİLİK ARAŞTIRMASI TANIMI YENİDEN DÜZENLENDİ Yönetmeliğin 4 üncü maddesinde yer alan “asgari işçilik araştırma işlemi” tanımı revize edilmiştir. Yeni düzenleme doğrultusunda araştırma işleminin yalnızca basit bir hesaplama aşamasından ibaret olmadığı; Değerlendirme, kontrol ve Yeterli İşçilik İncelemesini de kapsadığı açık şekilde norm altına alınmıştır. Bu değişiklik, asgari işçilik incelemelerinin yasal kapsamını genişleterek çok daha sistematik bir yapıya kavuşturmaktadır. Özellikle; eksik işçilik bildirimi, düşük prime esas kazanç beyanları, kayıt dışı çalışma ve muvazaalı bildirimlerin denetiminde SGK ünitelerinin inceleme yetki alanı belirgin bir biçimde güçlendirilmiştir. 2. BİRDEN FAZLA RUHSATLI İNŞAATLARDA TEK SİCİL UYGULAMASI NETLEŞTİRİLDİ Tek Sicil Numarası Şartları: Aynı işveren tarafından yaptırılan ve birden fazla yapı ruhsatı bulunan özel nitelikteki bina inşaatlarının tek sicil numarası altında yürütülebilmesi için şu şartların birlikte gerçekleşmesi aranacaktır: Parsellerin birbirine bitişik veya yakın olması, İlk işin başlangıç tarihinden itibaren en geç 6 ay içinde yazılı talepte bulunulması, Sigortalıların ve faaliyetlerin birbirine karışması durumunun tespiti. Bu düzenleme; etaplı konut projeleri, toplu yapı hamleleri ve aynı işverene ait komşu parsellerde yürütülen projeler bakımından sahadaki belirsizlikleri gidermektedir. 6 aylık hak düşürücü başvuru süresine işverenlerin azami dikkat göstermesi gerekmektedir. 3. HAKEDİŞ TUTARI ÜZERİNDEN ARAŞTIRMA İMKÂNI GETİRİLDİ Yönetmeliğin 110 uncu maddesinde yapılan değişiklikle, işin geçici kabulü yapılmış olmasına rağmen toplam istihkak tutarı SGK’ya bildirilmemişse, işverenin talebi üzerine “sadece ödenen hak ediş tutarı üzerinden” araştırma işlemi yapılabilecektir. Ancak bu ara aşamada ilişiksizlik belgesi düzenlenmeyecektir. Toplam istihkak tutarı daha sonra bildirildiğinde, önceki araştırma tutarı mahsup edilerek kalan kısım üzerinden nihai işlem tesis edilecektir. Kamu ihale süreçlerinde ve kesin hesap işlemleri bürokratik nedenlerle uzun süren projelerde hakedişlerin aşamalı ödenmesi nedeniyle yaşanan nakit ve teminat sıkışıklıklarına bu düzenleme önemli bir pratik çözüm sunmaktadır. 4. İŞ BİTİM TARİHİ KRİTERİ NETLEŞTİRİLDİ Yeni İş Bitim Sistemi Kriterleri: Geçici kabulde eksik veya kusur bulunmaması halinde; tutanakları kabul tarihi Eksik veya kusur tespit edilmesi halinde: eksikliklerin fiilen tamamlandığı tarih İşin geçici veya kesin kabule tabi olması halinde; ilgili idarenin resmi olarak bildirildiği tarih İş bitim tarihi olarak esas alınacaktır. Bu netlik; ilişiksizlik işlemleri, gecikme cezası, gecikme zammı, prim tahakkuk dönemleri ve asgari işçilik süresi hesaplamalarında üniteler arasındaki uygulama farklılıklarını sonlandıracaktır. 5. YARIM KALAN VEYA FESHEDİLEN İHALELER İÇİN YENİ DÜZENLEME İşin yarım kalması veya ihalenin feshedilmesi durumlarında, asgari işçilik araştırma işlemi “yalnızca fiilen ödenen hak ediş tutarı esas alınarak” yürütülecektir. Eğer idare tarafından yükleniciye herhangi bir hak ediş ödemesi yapılmamış ise araştırma işlemi tamamen devre dışı kalacaktır. Fiilen tamamlanamayan ya da tasfiye edilen işlerde, sözleşme bedelinin tamamı üzerinden fiktif ve yüksek tutarlı asgari işçilik borçları çıkarılmaktaydı. Bu düzenleme sahadaki hak kayıplarını ve idari ihtilafları ciddi oranda azaltacaktır. 6. İNŞAAT MALİYET HESABI YENİDEN DÜZENLENDİ Yönetmeliğin 111 inci maddesindeki değişiklikler özel bina inşaatları maliyet hesaplarını doğrudan etkilemektedir: Araştırmada, İş bitim tarihinde geçerli olan yapı ruhsatı verileri esas alınacaktır. Aynı yıl içinde biten inşaatlarda: İnşaatın bittiği tarihte geçerli olan birim maliyet bedeli uygulanır. Yıllara Sari ( Birden fazla yıla yayılan İnşaatlarda) İnşaatın başladığı yıl ile bitirildiği yıl arasındaki yılların (bitiş yılı hariç) birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması dikkate alınır. Aynı yıl içinde birden fazla maliyet yayımlanması durumunda, o yıl yayımlanan Son Birim Maliyet Bedeli baz alınır. Özellikle yüksek enflasyon ve maliyet endekslerinin oynak olduğu dönemlerde, yıllara sari inşaat projelerinin asgari işçilik maliyet hesaplamalarında çok ciddi farklar ortaya çıkabilecektir. Maliyet planlamalarının bu formüle göre güncellenmesi elzemdir. 7. İKİ YIL SIGORTALI ÇALIŞTIRLMAYAN İNŞAATLARA RE'SEN ARAŞTIRMA Kapanma, terk veya tasfiye beyanı olmadığı halde; en az iki yıl boyunca sigortalı çalıştırılmadığı işveren tarafından bildirilen veya Kurumca tespiti yapılan özel nitelikteki inşaat işyerlerinde, “Sigortalı çalıştırılmasına son verilen tarih esas alınarak” SGK ünitesince re’ sen araştırma işlemi başlatılacaktır. Bu düzenleme ile SGK, uzun süredir işlem görmeyen, pasif durumda bırakılan veya açık unutulan inşaat dosyalarını yakın takibe alarak denetim ve tasfiye süreçlerini hızlandırmayı hedeflemektedir. 8. TESCİLSİZ VEYA İŞÇİLİK BİLDİRİMİ YAPILMAYAN İŞYERLERİ Tescil edilmemiş veya tescil edilmiş olmasına rağmen hiç işçilik bildirimi yapılmamış ihale konusu işler ile özel bina inşaatlarında, işin başlangıç ve bitiş tarihleri idari belgelerle tespit edilerek araştırma işlemi yürütülecektir. En kritik nokta: Bu şekildeki işyerlerinde yapılan asgari işçilik araştırmalarında kesinlikle asgari işçilik oranından indirim (eksiltme) uygulanmayacaktır. Kayıt dışı istihdamı ve bildirimsiz inşaat faaliyetlerini cezalandırıcı nitelikte bir düzenlemedir. %25 oranındaki yasal eksiltmenin uygulanmayacak olması, işverenlerin çok daha yüksek prim, idari para cezası ve gecikme zammı yüküyle karşılaşmasına yol açacaktır. 9. BORÇ KESİNLEŞME SÜRECİ AÇIKÇA DÜZENLENDİ Kurumca hesaplanan asgari işçilik borç idari tahakkukları; tebliğ tarihinden itibaren 1 Ay İçinde ödenmez, usulüne uygun taahhütname verilmez veya yasal süresi içinde itiraz edilmez ise doğrudan kesinleşmiş borç statüsüne gelecektir. İşverenlerin ve mali müşavirlerin, SGK'dan gelen tebligat süreçlerini ve e-tebligat adreslerini her zamankinden çok daha anlık ve dikkatli takip etmesi, itiraz sürelerini kaçırmaması kritik önem arz etmektedir. (*) Sirkülerimizde yer verilen açıklamalar sadece bilgilendirme amaçlıdır. Tereddüt edilen hususlarda kesin işlem tesis etmeden önce konusunda uzman bir danışmandan görüş ve destek alınması tavsiyemiz olup; sadece sirkülerimizdeki açıklamalar dayanak gösterilerek yapılacak işlemler sonucunda doğacak zararlardan müşavirliğimiz sorumlu olmayacaktır. (**) Sirkülerimiz hakkında, görüş, eleştiri ve sorunlarınız için aşağıdaki bilgileri yer alan uzmanlarımıza yazabilirsiniz. Tolga ÇELİK Vergi Direktörü Yeminli Mali Müşavir Erol ÇAĞLAYAN Kurucu – Yönetim Kurulu Başkanı Yeminli Mali Müşavir